Các nguyên tắc và tiến trình sư phạm của PP Lamap

12 30

Các nguyên tắc và tiến trình sư phạm của PP Lamap

1. Lamap là gì?

Lamap là viết tắt của cụm từ “La main à la pâte" (Tiếng Pháp có nghĩa đen là “Bàn tay nặn bột”), là tiêu đề của một chiến lược dạy học các môn khoa học do các nhà khoa học Pháp là các viện sĩ Georges Charpak (giải nobel Sinh học), Pierre Léna, Yves Quéré đề xướng năm 1996 từ nghiên cứu các thành tụ của chiến lược dạy học “Hand’s on” (Bắt tay vào) ở Mỹ của Giáo sư Leon Lederman (giải Nobel Sinh học). Cho đến nay đã có hơn 30 nước trên thế giới áp dụng Lamap vào dạy học.

2. Các nguyên tắc của Lamap [7]

Nội dung cơ bản của Lamap được trình bày trong một cuốn sách nhỏ với tựa đề “La main à la pâte” (bàn tay nặn bột) của Georges Chapark, trong đó có 10 nguyên tắc cơ bản của Lamap đề cập đến quan điểm giáo dục, phương pháp giáo dục và đề cập đến cả trách nhiệm của xã hội và gia đình. Các nguyên tắc bao gồm 6 nguyên tắc về tiến trình sư phạm của Lamap và 4 nguyên tắc về những đối tượng tham gia.

2.1 Về tiến trình sư phạm

 Nguyên tắc 1: Trẻ em phải được học qua việc quan sát các sự vật hiện tượng của thế giới thực tại xảy ra hằng ngày, gần gũi và dễ cảm nhận đối với chúng và chúng được thực hành và tiến hành các thí nghiệm để qua đó thu nhận kiến thức mới.

Nguyên tắc 2: Trong quá trình tìm hiểu, trẻ lập luận, bảo vệ ý kiến, đưa ra tranh luận tập thể những ý nghĩ, quan điểm và lập luận của mình, từ đó trẻ có được những hiểu biết về mọi mặt mà chỉ với các hoạt động, thao tác riêng lẻ trong các giờ học thông thường không đủ để tạo nên điều đó.

Nguyên tắc 3: Những hoạt động của trẻ dưới sự điều phối của giáo viên được tổ chức theo một tiến trình sư phạm nhằm nâng cao dần mức độ tiếp thu tự lực và sáng tạo của trẻ. Các hoạt động này làm cho các nội dung chương trình học tập được nâng cao và dành phần lớn hoạt động ở nhà trường cho sự tự chủ của học sinh.

Nguyên tắc 4: Cần một thời lượng tối thiểu là 2 giờ học các môn khoa học /tuần. Với một đề tài có thể kéo dài trong nhiều tuần.

Nguyên tắc 5: Mỗi trẻ có một quyển vở thực hành do chính các em ghi chép theo cách thức và ngôn ngữ của riêng mình.

Nguyên tắc 6: Qua các hoạt động, học sinh chiếm lĩnh dần dần các khái niệm khoa học và kĩ thuật, kèm theo đó là sự củng cố và phát triển ngôn ngữ viết và nói.

2.2 Về đối tượng tham gia

Nguyên tắc 7: Các gia đình và/hoặc khu phố được khuyến khích tham gia vào công việc của lớp học.

Nguyên tắc 8: Ở địa phương, các đối tác khoa học (trường Đại học, Cao đẳng, Viện nghiên cứu...) giúp các hoạt động của lớp học theo khả năng của mình.

Nguyên tắc 9: Ở địa phương, các Viện đào tạo giáo viên giúp các giáo viên có những kinh nghiệm và phương pháp tổ chức dạy học theo Lamap.

Nguyên tắc 10: Giáo viên có thể tìm thấy trên các trang web những mô đun (bài học) đã được thực hiện, những ý tưởng về việc tổ chức các hoạt động, những giải đáp thắc mắc về tất cả những gì liên quan tới Lamap. Giáo viên cũng có thể tham gia các hoạt động tập thể bằng cách trao đổi với đồng nghiệp, với các nhà sư phạm và với các nhà khoa học. Giáo viên là người chịu trách nhiệm giáo dục và đề xuất những hoạt động của lớp mình phụ trách.

2.3. Tiến trình sư phạm của Lamap[7]

Từ các giai đoạn cơ bản trong tiến trình nghiên cứu khoa học, áp dụng vào dạy học ta có thể nói đến một trật tự tương tự trong thiết kế từng vấn đề trong nội dung môn học. Việc nghiên cứu một chủ đề hay một bài học sẽ bắt đầu từ việc người học phát hiện ra vấn đề cần giải quyết trong khuôn khổ môn học hoặc liên môn học.

Giai đoạn tiếp theo sẽ là giải quyết vấn đề đặt ra thông qua các nghiên cứu lí thuyết và thực tiễn do người học tiến hành. Ở đây công việc của người dạy là hướng dẫn và trợ giúp, công việc của người học là thực hiện giải quyết vấn đề. Giai đoạn cuối sẽ là đánh giá việc giải quyết vấn đề, và trên cơ sở đó có thể nảy sinh những vấn đề mới cần giải quyết. Cứ như vậy toàn bộ quá trình dạy học sẽ là một chu trình liên tục của việc phát hiện và giải quyết các vấn đề.

 

Hình 1.1: Các bước phát hiện và giải quyết vấn đề trong dạy học giải quyết vấn đề

Lamap khuyến khích một tiến trình hoạt động nhận thức ưu tiên cho việc xây dựng và vận dụng kiến thức của chính người học bằng cách tiến hành thực nghiệm, khai thác, phân tích các dữ liệu thực nghiệm và thảo luân.

 Đó là sự thực hành khoa học thông qua chính các hành động của người học, thông qua hỏi đáp, tìm tòi, thực nghiệm, trao đổi, tranh luận tập thể. Học sinh tự thực hiện thí nghiệm, tự suy nghĩ về các hiện tượng, các thí nghiệm và thảo luận để hiểu được các hiện tượng và rút ra kết luận.

Học sinh học thông qua các hành động, đắm mình trong hành động; học sinh học tập và tiến bộ dần bằng cách tự nghi vấn, bằng việc hỏi đáp với bạn kết đôi, với bạn hiểu biết hơn, bằng cách trình bày quan điển của mình, đối chiếu các quan điểm, kết quả thực nghiệm của mình với quan  điểm, kết quả thí nghiệm của bạn để kiểm tra sự đúng đắn và tính hiệu lực của các hoạt động.

  1. Các pha của tiến trình sư phạm

Dựa trên tiến trình của dạy học giải quyết vấn đề cùng các nguyên tắc của Lamap khi nhấn mạnh đến tính động lập, tự chủ trong học tập và cách thức làm việc tập thể của học sinh, dựa trên đặc điểm của các môn khoa học, tiến trình dạy học của Lamap có thể được sơ đồ hóa như hình:

Hình 1.2: Tiến trình dạy học của Lamap

Từ sơ đồ trên, có thể thấy tiến trình sư phạm gồm 4 pha sau

  • Pha 1: Làm nảy sinh vấn đề

Trong pha này, giáo viên lựa chọn một nhiệm vụ, một Lamap, một thí nghiệm hay miêu tả một tinh huống xuất phát nhằm khai thác các quan niệm có trước hoặc ý tưởng của người học. Nói cách khác, những tình huống này phải thách thức các kiến thức đã có của người học, kích thích hoạt động học sao cho nảy sinh vấn đề, học sinh tiếp nhận vấn đề cần giải quyết và bắt tay vào giải quyết

  • Pha 2: Đề xuất các dự đoán – giả thuyểt

 “Đặc điểm chủ yếu của khoa học là tính khách quan; cái cốt lõi của nó là sự suy luận, thường được xây dựng từ trực giác hay giả thuyết: sự chứng minh nó cần dựa trên kiểm tra bằng thí nghiệm”[5]. Ở giai đoạn này, học sinh làm việc cá nhân, làm việc nhóm, sau đó làm việc cả lớp để trao đổi, tranh luận về những giả thuyết của mình và của bạn nhằm cùng nhau tìm kiếm câu trả lời cho vấn đề cần giải quyết.

  • Pha 3: Thực hiện các nghiên cứu

Học sinh đề xuất các phương án thí nghiệm, tiến hành thực nghiệm hoặc cũng có thể tìm kiếm thông tinh, xây dựng các mô hình...Từ việc phân tích dữ liệu, học sinh kiểm chứng được những giả thuyết của mình là đúng hay sai và tìm cách lí giải.

  • Pha 4: Lập luận, trao đổi xung quanh các kết quả thu được. Hợp thức hóa kiến thức.

Theo Lamap, “Chuẩn bị cho trẻ vào cuộc sống dân chủ, tức là cho trẻ cái ham thich tham gia tranh luận, dạy cho các em cách phát biểu ý kiến của mình, đối chiếu với quan điểm của người khác”[14]. Trong pha này, học sinh làm việc chung cả lớp, trao đổi ý kiến đi đến kết quả chung dưới sự hướng dẫn của giáo viên.

Trong quá trình xây dựng các pha ta có thể chia pha 4 thành 2 pha:

  • Pha 4: Lập luận, trao đổi xung quanh các kết quả thu được

 GV yêu cầu một vài ý kiến của HS cho kết luận sau khi thực nghiệm (rút ra kiến thức của bài học). GV khắc sâu kiến thức cho HS bằng cách cho HS nhìn lại, đối chiếu lại với các ý kiến ban đầu (quan niệm ban đầu) trước khi học kiến thức. Như vậy từ những quan niệm ban đầu sai lệch, sau quá trình thực nghiệm tìm tòi - nghiên cứu, chính HS tự phát hiện ra mình sai hay đúng mà không phải do GV nhận xét một cách áp đặt. Chính HS tự phát hiện những sai lệch trong nhận thức và tự sửa chữa, thay đổi một cách chủ động. Những thay đổi này sẽ giúp HS ghi nhớ lâu hơn, khắc sâu kiến thức.

  • Pha 5: Kết luận và hệ thống hóa kiến thức

GV có nhiệm vụ tóm tắt, kết luận và hệ thống lại để HS ghi vào vở coi như là kiến thức của bài học. Trước khi kết luận chung

Nếu có điều kiện, GV có thể in sẵn tờ rời tóm tắt kiến thức của bài học để phát cho HS dán vào vở thực hành hoặc tập hợp thành một tập riêng để tránh mất thời gian ghi chép. Vấn đề này hữu ích cho HS các lớp nhỏ tuổi ở tiểu học. Đối với các lớp trung học cơ sở thì GV nên tập làm quen cho các em tự ghi chép, chỉ in tờ rời nếu kiến thức phức tạp và dài.

 

Để lại nhận xét

Hãy chắc chắn rằng bạn nhập đầy đủ thông tin. Ngôn ngữ HTML không được phép.

Đang có 183 khách và không thành viên đang online

Thống kê

00384937
Hôm nay
Hôm qua
Tuần này
Tuần trước
Tháng này
Tháng trước
Tất cả
2187
2809
18725
247322
33744
80428
384937

IP của bạn: 3.236.59.63
10-07-2020